Various Artists - Kardynał Stefan Wyszyński w służbie Kościoła i Ojczyzny

Słowa, które kształtowały historię

Kardynał Stefan Wyszyński jest bez wątpienia postacią wyjątkową w historii Polski i polskiego Kościoła katolickiego, w drugiej połowie XX wieku. Prymas Polski w latach 1949-1981.

Decyzją papieża Franciszka, 12 września 2021 kardynał Wyszyński zostanie wyniesiony na polskie ołtarze i beatyfikowany w czasie uroczystości koncelebrowanej w Warszawie przez kardynała Marcello Semeraro, watykańskiego prefekta Kongregacji Spraw Kanonizacyjnych.

Z tej okazji staraniem Redakcji Programów Katolickich Polskiego Radia powstał szczególny materiał dźwiękowy, którego głównym tworzywem jest słowo. W formie trwającego blisko półtorej godziny reportażu dokumentalnego przedstawione zostały najważniejsze dla kardynała Wyszyńskiego, ale i Kościoła oraz kraju momenty z jego wieloletniej posługi prymasowskiej.

Kardynał Stefan Wyszyński wygłaszał swoje homilie, jak również inne przemówienia, z pamięci. Jego współpracownicy je nagrywali i dokonywali transkrypcji. Dzięki temu możemy dziś wybierać z olbrzymiego, będącego w posiadaniu Instytutu Prymasowskiego, Radia Wolna Europa i Polskiego Radia, archiwum dźwiękowych wystąpień Kardynała.

W tej niezwykłej audycji usłyszymy nie tylko głos kardynała, ale też i papieży Pawła VI, i Jana Pawła II, a także licznych współpracowników Wyszyńskiego i osób blisko go znających, oraz analizujących naukowo jego życie i dokonania.

Znaczący fragment audycji poświęcony jest matce Elżbiecie Róży Czackiej, współtwórczymi "Dzieła Lasek" i założycielce Towarzystwa opieki nad Ociemniałymi, z którą jeszcze jako ksiądz profesor Wyszyński ściśle współpracował w okresie II wojny światowej, którą otaczał opieką do jej śmierci w roku 1961, już jako kardynał i prymas, i która zostanie wyniesiona na ołtarze podczas tej samej uroczystości 12 września 2021.

Wybitny aktor Krzysztof Wakuliński przeczytał fragmenty wspomnień i zapisków kardynała.

Trzeba było lat, by zrozumiano przenikliwość umysłu prymasa i umiejętność wyciągania wniosków z obserwacji otaczającego świata oraz doceniono bulwersujące dla współczesnych kroki, jak układanie się z władzami komunistycznymi na przełomie lat 40. i 50. ubiegłego wieku, czy skierowanie Orędzia biskupów polskich do biskupów niemieckich w roku 1965, ze słynnym: "... przebaczamy i prosimy o przebaczenie... ".

Udział Kardynała Stefana Wyszyńskiego w pracach Soboru Watykańskiego II, przygotowanie obchodów Millenium Polski, wieloletnia współpraca z kardynałem Karolem Wojtyłą, późniejszym papieżem Janem Pawłem II i wreszcie wsparcie dla robotniczych protestów w początkach lat 80. ubiegłego wieku na trwale zapisały się w historii.

Agencja Muzyczna Polskiego Radia oddaje ten niezwykły program w ręce słuchaczy, w przeddzień uroczystości beatyfikacyjnych kardynała Stefana Wyszyńskiego i matki Elżbiety Róży Czackiej, w formie starannie wydanego, dwupłytowego albumu CD, którego posiadanie i słuchanie z pewnością będzie dla każdego okazją do pogłębienia wiedzy o współczesnej historii Polski i trudnych relacjach Kościoła katolickiego z komunistycznym państwem po II wojnie światowej.

Lista utworów:
CD 1
1. Kardynał Stefan Wyszyński w służbie Kościoła i Ojczyzny (7:40)
2. Ani byłem, ani chciałem być politykiem (5:36)
3. Porozumienie i Non possumus (6:57)
4. Polska nie może być znudzonym pokoleniem (12:59)
5. Podróże kardynała Stefana Wyszyńskiego – nie tylko Rzym (22:13)
6. Matka Elżbieta Róża Czacka – założycielka Towarzystwa Opieki nad Ociemniałymi oraz Zgromadzenia Sióstr Franciszkanek Służebnic Krzyża, współtwórczyni "Dzieła Lasek" – we wspomnieniach kard. Stefana Wyszyńskiego (9:20)

TT 69:13
CD2
1. Kardynał Stefan Wyszyński w służbie Kościoła i Ojczyzny
Dzieło życia kard. Stefana Wyszyńskiego – obchody Milenium Chrztu Polski, Wielka Nowenna Narodu, wezwanie do rachunku sumienia i odnowy moralnej pod Maryjnym sztandarem (11:19(
2. "Przebaczamy i prosimy o przebaczenie" – reakcja władz na Orędzie polskich biskupów do Episkopatu Niemiec. Sprawa pielgrzymki Pawła VI do Polski (5:34)
3. 16 października, rok 1978, Plac św. Piotra (7:37)
4. "Solidarność " – nowych ludzi plemię (11:50)
5. Słowo mostem prawdy i dobra (14:49)
6. Ostatnie spotkania na Miodowej – Dom Arcybiskupów Warszawskich (3:51)
7. Łaska rozstania (4:35)
8. 13 maja 1981 roku – strzały do Ojca Świętego na Placu św. Piotra (6:03)
9. Pożegnanie kardynała Wyszyńskiego ze współpracownikami Rady Głównej Episkopatu Polski (3:00)
10. Nie mogłem przybyć na jego pogrzeb z powodu zamachu na moje życie – Jan Pawel II, 17. 06. 1983, katedra św. Jana, Warszawa (3:33)
11. Agnus Dei z "Polskiego Requiem" na chór mieszany a cappella (7:33)

TT 79:45
CD 1
1. Kardynał Stefan Wyszyński w służbie Kościoła i Ojczyzny (7:40)
- Dzisiaj najmilsi przypominamy sobie zmagania tego Kościoła – kard. Wyszyński do kapituły gnieźnieńskiej, 02. 02. 1981, Gniezno
- Poprosił o spowiedź – ks. Edmund Boniewicz, spowiednik kard. Wyszyńskiego
- Urodziłem się w Zuzeli – wspomnienie kard. Wyszyńskiego czyta Krzysztof Wakuliński
- Ja jestem synem muzyka – kard. Wyszyński do chóru Akademii Teologii Katolickiej, 17. 02. 1981, Dom Arcybiskupów Warszawskich
- Co jeszcze pamiętam wspomnienie kard. Wyszyńskiego – czyta Krzysztof Wakuliński
- Dla rozweselenia dodam – kard. Wyszyński w dniu święceń biskupich ks. Józefa Glempa, 21. 04. 1979, Gniezno
- Miałem 8 lat, gdy umarła matka – wspomnienie kard. Wyszyńskiego czyta Krzysztof Wakuliński
- Bóg, który patrzy w ludzkie serca – kard. Wyszyński do sióstr juniorystek, 03. 03. 1981, Dom Arcybiskupów Warszawskich
2. Ani byłem, ani chciałem być politykiem (5:36)
- Chwile mojego posłannictwa łączę z kardynałem Hlondem – kard. Wyszyński, 02. 02. 1981, Gniezno
- Kiedyś ksiądz Prymas wspominał co to znaczy współpracować z komunistami – Janina Michalska, Instytut Prymasowski
- Człowiek broniący podstawowych praw – kard. Wyszyński, 1967, Kościół Santa Maria di Trastevere, Rzym
3. Porozumienie i Non possumus (6:57)
- Dlaczego podpisałem porozumienie? – wspomnienie kard. Wyszyńskiego czyta Krzysztof Wakuliński
- On wiedział kim jest – o. Mieczysław Krąpiec, dominikanin, b. rektor KUL
- Gdzie jest Prymas? - abp Józef Gawlina, Londyn, 1956
- Z drugiego krańca Polski wołam - wspomnienie kard. Wyszyńskiego czyta Krzysztof Wakuliński
- Taką modlitwę zostawił nam w zapiskach – Jan Paweł II, 18. 06. 1983, Warszawa
4. Polska nie może być znudzonym pokoleniem (12:59)
- Niech będzie pochwalony Jezus Chrystus – kard. Wyszyński, pierwsza po uwolnieniu z internowania procesja Bożego Ciała, 20. 06. 1957, Warszawa
- Zarzucano mi, że chcę zostać męczennikiem - wspomnienie kard. Wyszyńskiego czyta Krzysztof Wakuliński
- Kościół nie może wisieć w abstrakcji – kard. Wyszyński do Polaków na emigracji, 13. 05. 1964, Instytut Polski w Rzymie
- Ilekroć w trudnych momentach znajduje się naród – kard. Wyszyński do Polaków przebywających w Austrii, 13. 09. 64, kościół na Kahlenbergu, Wiedeń
- Polska może żyć własnymi siłami – fragment homilii kard. Wyszyńskiego, 01. 03. 1981, katedra św. Jana w Warszawie

5. Podróże kardynała Stefana Wyszyńskiego – nie tylko Rzym (22:13)
- Proponowano mu emigrację – ks. Bronisław Piasecki, osobisty sekretarz Prymasa
- Włóczyłem się po studiach po krajach Europy – kard. Wyszyński do księży diakonów, 14. 03. 1980, Warszawa
- Amatissimo Santo Padre – kard. Wyszyński do Pawła VI na zakończenie uroczystości beatyfikacyjnej o. Maksymiliana Kolbego, 17. 10. 1971, Rzym
- Przybyliśmy do Ojca Świętego – unormowanie administracji kościelnej na Ziemiach Zachodnich – kard. Wyszyński, 1972, Rzym
- Były problemy jakiej narodowości ma być papież – refleksje kard. Wyszyńskiego na temat zwyczajów obowiązujących podczas konklawe, 27. 08. 1978, Kościół św. Stanisława BM, Rzym
- Tutaj ekipa sprawozdawcza – kard. Wyszyński składa homagium – relacja Radia Wolna Europa z inauguracji pontyfikatu Jana Pawła I, 03. 09. 1978, Plac św. Piotra, Watykan
- Powstało pytanie, co będzie po Pawle VI – kard. Wyszyński po wyborze na papieża Jana Pawła I, 27. 08. 1978, Kościół św. Stanisława BM, Rzym

- Grobsa Jesus Christus – Prymas Wyszyński wraz z kard. Karolem Wojtyłą z rewizytą w Episkopacie Niemiec, 25. 09. 1978, katedra NMP, Monachium

6. Matka Elżbieta Róża Czacka – założycielka Towarzystwa Opieki nad Ociemniałymi oraz Zgromadzenia Sióstr Franciszkanek Służebnic Krzyża, współtwórczyni "Dzieła Lasek" – we wspomnieniach kard. Stefana Wyszyńskiego (9:20)
- Na zakończenie Soboru Watykańskiego II [... ] Obok mnie szedł ociemniały z psem – wspomnienie kard. Wyszyńskiego czyta Krzysztof Wakuliński
- Wszystko tu jest ukierunkowane ku służbie – kard. Wyszyński z okazji 50-lecia istnienia "Dzieła Lasek"
- Powstanie warszawskie – wspomnienie kard. Wyszyńskiego czyta Krzysztof Wakuliński
- Laski w czasie powstania warszawskiego – kard. Wyszyński z okazji 50-lecia "Dzieła Lasek"

7. Beatus vir, Cardinalis Stephan Wyszyński na chór mieszany a cappella (4:27)
muz. Paweł Łukaszewski, sł. Jerzy Wojtczak-Szyszkowski
Polski Chór Kameralny pod dyrekcją Jana Łukaszewskiego
Nagranie z koncertu 24. 01. 2016 na Zamku Królewskim w Warszawie w ramach cyklu obchodów 1050. Rocznicy Chrztu Polski "1050 lat w muzyce", producent nagrania: Zamek Królewski w Warszawie - Muzeum. Rezydencja Królów i Rzeczypospolitej (licencja)

TT 69:13
CD2
1. Kardynał Stefan Wyszyński w służbie Kościoła i Ojczyzny
Dzieło życia kard. Stefana Wyszyńskiego – obchody Milenium Chrztu Polski, Wielka Nowenna Narodu, wezwanie do rachunku sumienia i odnowy moralnej pod Maryjnym sztandarem (11:19)
- Najmilsi, wszystko czynimy pod opieką Matki Najświętszej – kard. Wyszyński, 1965, kościół św. Stanisława BM, Rzym
- Witałem Panią Jasnogórską – Jan Paweł II, 04. 06. 1979, Jasna Góra
- Chcemy patrzeć realnie na życie narodu – kard. Wyszyński do Polaków na emigracji, 13. 05. 1964, Instytut Polski, Rzym
- Nasza wadą jest jakaś specjalna postawa wobec życia – kard. Wyszyński do Polonii austriackiej, 02. 05. 1964, klasztor św. Tomasza, Wiedeń
- W miarę jak przygotowujemy się do Milenium przeglądamy także stare księgi i grzebiemy w podziemiach świątyń – kard. Wyszyński do Polonii austriackiej, 02. 05. 1964, klasztor św. Tomasza, Wiedeń
- Tak byśmy gorąco pragnęli, aby cała Polonia włączyła się w obchody Milenium – kard. Wyszyński do Polaków na emigracji, 13. 05. 1964, Instytut Polski, Rzym

2. "Przebaczamy i prosimy o przebaczenie" – reakcja władz na Orędzie polskich biskupów do Episkopatu Niemiec. Sprawa pielgrzymki Pawła VI do Polski (5:34)
- Nasza myśl wybiega ku kard. Wyszyńskiemu – Paweł VI otwiera w Watykanie obchody polskiego Millenium, 15 . 01. 1966, Bazylika św. Piotra
- Mówiliśmy nie jako dyplomaci – fragment homilii kard. Wyszyńskiego, 03. 05. 1966, Jasna Góra
- Jakież to musi być zaślepienie tego kierownika Episkopatu – fragment przemówienia Władysława Gomułki, I sekretarza KC PZPR, 17. 04. 1966, Poznań
- Siadła wrona na czole wyniosłej jodły – refleksję kard. Wyszyńskiego czyta Krzysztof Wakuliński

3. 16 października, rok 1978, Plac św. Piotra (7:37)
- Habemus papam – kard. Pericle Felici, 16. 10. 1978, Plac św. Piotra
- Nie jestem w stanie mówić teraz o historii człowieka tak mi bliskiego – wypowiedź kard. Wyszyńskiego w Radiu Watykańskim, 17. 10. 1978
- Nie byłoby tego papieża Polaka, gdyby – Jan Paweł II, 23. 10. 1978, audiencja dla Polaków
- Pamiętam te zmagania o przyjazd Pawła VI – kard. Wyszyński, 09. 02. 80, kościół św. Krzyża, Warszawa

4. "Solidarność " – nowych ludzi plemię (11:50)
- Nie sposób być obojętnym na to, co niepokoi naród i państwo – fragment homilii kard. Wyszyńskiego, 17. 08. 1981, sanktuarium w Wambierzycach
- Po tych słowach wstępu pozwólcie, że się przedstawię – kard. Wyszyński do delegacji "Solidarności", 11. 09. 1980, Dom Arcybiskupów Warszawskich
- Przeczytałem z wielką uwagą słowa ks. Prymasa – Jan Paweł II przyłącza się do apelu kard. Wyszyńskiego o zachowanie rozwagi w obliczu zagrożenia przez NSZZ "Solidarność" strajkiem generalnym, 1980
- Powiedziałem panu generałowi na pożegnanie – kard. Wyszyński do delegacji "Solidarności", 28. 03. 81, Dom Arcybiskupów Warszawskich
- O dawna już [... ] Idzie o nowych ludzi plemię – kard. Wyszyński do delegacji przedstawicieli NSZZ "Solidarność" w rocznicę wydarzeń grudniowych, 22. 02, 1981, Warszawa

5. Słowo mostem prawdy i dobra (14:49)
- Na początku było słowo – kard. Wyszyński do pisarzy, 1980, kościół św. Anny w Warszawie
- Patrzycie niekiedy na dostojną dąbrowę [... ] Słowa jak liście – refleksję kard. Wyszyńskiego czyta Krzysztof Wakuliński
- Confiteor narodowe – ostatnie publiczne wystąpienie kard. Wyszyńskiego, 28. 03. 1981 kościół św. Anny

6. Ostatnie spotkania na Miodowej – Dom Arcybiskupów Warszawskich (3:51)
- Wasz prymas ma już blisko 80 lat – kard. Wyszyński podczas spotkania z przedstawicielami "Solidarności" rolników indywidualnych, 03. 04. 1981
- Powiedział nam kiedyś: Apostołowie muszą być śliczni i eleganccy – Maria Okońska, Instytut Prymasowski
- Jak był w sutannie bez insygniów, to mówił, że chodzi "na cywila" – ks. Bronisław Piasecki, sekretarz osobisty Prymasa
- Ja się krępuję, gdy pan generał do mnie przemawia – kard. Wyszyński, spotkanie z kombatantami, 24. 01. 1981
- Niedawno był u mnie chór z kolędami – kard. Wyszyński, spotkanie z chórem Akademii Teologii Katolickiej, 17. 02. 1981

7. Łaska rozstania(4:35)
- Rozpoczyna się moja via dolorosa – zapiski kard. Wyszyńskiego czyta Krzysztof Wakuliński
- Pierwsze przejawy choroby były na wakacjach 80 roku – ks. Bronisław Piasecki, sekretarz osobisty kard. Wyszyńskiego
- Miałem czas zastanowić się, co to jest życie – kard. Wyszyński, Wielkanoc, 18. 04. 1981, Dom Arcybiskupów Warszawskich

8. 13 maja 1981 roku – strzały do Ojca Świętego na Placu św. Piotra (6:03)
- Prosiłyśmy ks. Goździewicza, aby przekazał tę wiadomość Prymasowi – Maria Okońska, Instytut Prymasowski
- Ja prowadziłem rekolekcje [... ] Proszę natychmiast przyjeżdżać – ks. Edmund Boniewicz, spowiednik kard. Wyszyńskiego
- Jestem całkowicie uległy woli Ojca [... ] Testamentu nie piszę żadnego – kard. Wyszyński po przyjęciu sakramentu chorych, 16. 05. 1981, Dom Arcybiskupów Warszawskich
9. Pożegnanie kardynała Wyszyńskiego ze współpracownikami Rady Głównej Episkopatu Polski (3:00)
- Dla wszystkich pozostawiam moje serce – kard. Wyszyński, 22. 05. 1981, Dom Arcybiskupów Warszawskich

10. Nie mogłem przybyć na jego pogrzeb z powodu zamachu na moje życie – Jan Pawel II, 17. 06. 1983, katedra św. Jana, Warszawa (3:33)

11. Agnus Dei z "Polskiego Requiem" na chór mieszany a cappella (7:33)
muz. Krzysztof Penderecki, sł. liturgiczne
Polski Chór Kameralny pod dyrekcją Jana Łukaszewskiego
Nagranie z koncertu 24. 01. 2016 na Zamku Królewskim w Warszawie w ramach cyklu obchodów 1050. Rocznicy Chrztu Polski "1050 lat w muzyce", producent nagrania: Zamek Królewski w Warszawie - Muzeum. Rezydencja Królów i Rzeczypospolitej (licencja)

TT 79:45