Bernard Haitink - Bernard Haitink - Berlin, Vienna, Boston: Complete Philips Recordings

Z okazji przypadającej 21 października, piątej rocznicy śmierci Bernarda Haitinka, Decca prezentuje trzecią i zarazem ostatnią limitowaną edycję boksu, z serii zapoczątkowanej wydaniem poświęconym Orkiestrze Concertgebouw, a następnie kontynuowanej zbiorem nagrań londyńskich.

Bernard Haitink nagrywał niezwykle intensywnie dla wytwórni Philips (a później Decca), a jego dyskografia obejmuje okres od początków nagrań stereofonicznych aż po erę cyfrową. Niniejsza edycja koncentruje się na nagraniach Bernarda Haitinka z trzema czołowymi orkiestrami świata: Boston Symphony Orchestra, Berliner Philharmoniker oraz Wiener Philharmoniker. Łącznie rejestracje te dokumentują nie tylko wyjątkowe artystyczne partnerstwa, lecz także ewolucję dyrygenta, którego tożsamość artystyczną kształtowały piękno brzmienia, powściągliwość oraz coraz głębsze zgłębianie kanonicznego repertuaru symfonicznego.
Rozwój kariery Haitinka zbiegł się z formacyjnym okresem działalności wytwórni Philips, z którą przez wiele lat łączyła go bliska i trwała współpraca. W całej jego imponującej dyskografii można dostrzec niezmienne cechy: przejrzystość faktury, spójność konstrukcji oraz wyjątkową wierność zapisowi partytury. Ta pozorna konsekwencja była jednak oparta na nieustannej samokrytyce. Jak sam mówił: "Nigdy nie jestem do końca zadowolony z tego, co osiągnąłem w przeszłości". Takie podejście skłaniało go do ponownego nagrywania wielkich cykli symfonicznych Brahmsa, Brucknera i Mahlera w późniejszych latach kariery.
W nagraniach z Wiener Philharmoniker interpretacje symfonii Brucknera cechują się pełniejszym brzmieniem i jeszcze wyraźniejszym poczuciem monumentalnej architektury dzieła. Szczególnie VIII Symfonia została uznana za wykonanie "należące do grona najwybitniejszych dostępnych na płytach". Współpraca z Berliner Philharmoniker, oparta – jak określał to sam Haitink – na "prawdziwym porozumieniu", zaowocowała znakomitymi interpretacjami Mahlera i Strawińskiego, łączącymi orkiestralną wirtuozerię z wyjątkową dyscypliną interpretacyjną. O Ognistym ptaku ("The Firebird") magazyn Gramophone napisał, że dyrygent "trudno mógłby wydobyć z orkiestry bardziej urzekające wykonanie".
Nagrania z Boston Symphony Orchestra ukazują z kolei inne oblicze jego sztuki. Haitink uważał ten zespół za "najbardziej europejską ze wszystkich amerykańskich orkiestr", a jego rejestracje z Bostonem – zwłaszcza utworów Ravela i Brahmsa – wyróżniają się ciepłem brzmienia, doskonałą równowagą i wyrafinowaniem, dodatkowo podkreślonym przez znakomitą akustykę Symphony Hall.
W zestawie znalazły się również nagrania muzyki Mahlera i Poulenca z European Community Youth Orchestra, Fidelio z Drezna (z Jessye Norman na czele znakomitej obsady), a także pochodzące z początków ery stereo nagranie z Davidem Ojstrachem, zestawiające utwory Mozarta i Strawińskiego. Być może najbardziej intrygującą pozycją jest jednak muzyka Marka-Anthony'ego Turnage'a zarejestrowana z Chicago Symphony Orchestra.
Recenzenci często podkreślali bezpośredniość dyrygenckiego stylu Haitinka. Magazyn Gramophone zauważył, że "jego panowanie nad orkiestrą idzie w parze z bezpośrednim podejściem do partytury... piękno frazy ukazane jest w prostocie... równie magnetycznej", wpisując jego sztukę w tradycję, która przedkłada długofalową spójność narracji nad efekciarskie ingerencje interpretacyjne.
Dzięki pełniejszemu wykorzystaniu pojemności płyt CD największe symfonie Brucknera i Mahlera, wcześniej rozdzielane na dwa nośniki, zostały po raz pierwszy – tam, gdzie było to możliwe – umieszczone na pojedynczych płytach.
Razem nagrania te ukazują dojrzałe mistrzostwo Bernarda Haitinka – owoc wieloletniej refleksji nad najważniejszym repertuarem symfonicznym, kształtowanej przez dekady i realizowanej we współpracy z najwybitniejszymi muzykami orkiestrowymi swojej epoki. Podobnie jak w przypadku londyńskiego boksu, autorami wnikliwych komentarzy są Andrew Stewart, a limitowana edycja zawiera reprodukcje oryginalnych okładek płyt.
Lista repertuarowa:
CDs 1–8:
MAHLER Symphonies Nos. 1–7 & 10 Sylvia McNair · Jard van Nes · Ernst-Senff Choir · BERLINER PHILHARMONIKER
Lieder eines fahrenden Gesellen Jessye Norman · BERLINER PHILHARMONIKER
CD 9:
MAHLER Symphony No. 9 EUROPEAN COMMUNITY YOUTH ORCHESTRA
CD 10:
POULENC Organ Concerto Thomas Trotter · EUROPEAN COMMUNITY YOUTH ORCHESTRA
TURNAGE Some Days Cynthia Clarey · CHICAGO SYMPHONY ORCHESTRA
CD 11:
SCHUMANN Cello Concerto ∙ Works for Cello & Piano Heinrich Schiff · Gerhard Oppitz · BERLINER PHILHARMONIKER
CD 12–14:
STRAVINSKY The Firebird (1910) · Scherzo à la russe · Petrushka (1911) · Scènes de ballet · The Rite of Spring · Pulcinella (1965)
Olga Borodina · John Mark Ainsley · Ildebrando D'Arcangelo · BERLINER PHILHARMONIKER
CDs 15–16:
BEETHOVEN Fidelio Jessye Norman · Reiner Goldberg · Kurt Moll · Pamela Coburn · Hans Peter Blochwitz · Ekkehard Wlaschiha · Andreas Schmidt · Staatsopernchor Dresden · STAATSKAPELLE DRESDEN
CD 17:
BERLIOZ Symphonie fantastique WIENER PHILHARMONIKER
CDs 18–19:
BRAHMS Piano Concerto No. 2 Vladimir Ashkenazy · WIENER PHILHARMONIKER
Schicksalslied · Ein deutsches Requiem Gundula Janowitz · Tom Krause · WIENER STAATSOPERNCHOR
CDs 20–23:
BRUCKNER Symphonies 3–5 & 8 · Te Deum Karita Mattila · Susanne Mentzer · Vinson Cole · Robert Holl · Chor des Bayerischen Rundfunks · WIENER PHILHARMONIKER
CD 24:
STRAVINSKY Violin Concerto · MOZART Violin Concerto No. 1 David Oistrakh · ORCHESTRE DES CONCERTS LAMOUREUX
CDs 25–28:
BRAHMS Symphonies 1–4 · Nänie · Tragic Overture · Alto Rhapsody · St Anthony Variations Jard van Nes · Tanglewood Festival Chorus · BOSTON SYMPHONY ORCHESTRA
CDs 29–31:
RAVEL Daphnis et Chloé (Complete Ballet) Tanglewood Festival Chorus · BOSTON SYMPHONY ORCHESTRA
La Valse · Rapsodie espagnole Valse · Menuet antique · Ma mère l'Oye · Boléro · Alborada del gracioso · Le Tombeau de Couperin · Valses nobles et sentimentales BOSTON SYMPHONY ORCHESTRA